كلمه انگلیسی SIMULATOR در فارسی به شبیه‌ساز ترجمه شده است. در صنعت حمل ونقل هواپیمایی سنگین، آموزش كاركنان پروازی فقط با استفاده از شبیه سازی هواپیما امكان پذیر است. بر اساس یادداشت یک كارشناس حمل ونقل هوایی کارکردهای شبیه ساز به قرار زیر می باشد.
شبیه‌سازهای پیشرفته‌ی امروزی توسط شركت‌های هواپیمایی به كارخانجات سازنده به صورتی سفارش داده می شود که شكل و قرار گرفتن سوییچ‌ها و نشان‌دهنده‌ها در جایگاه خلبان و بر حسب كارایی واقعی و PERFORMANCE هواپیمای مربوط به آن می باشد. قیمت یك شبیه ساز پیشرفته به طور معمول حدود 35-30 میلیون دلار است. شبیه‌ساز، یك هواپیمای ثابت بوده كه مانند هواپیما پرواز كرده و حتی در بعضی مواقع خلبانان فراموش می كنند كه با شبیه‌ساز در حال پرواز هستند زیرا همه چیز حقیقی به نظر می رسد. این دستگاه حول 6 محور، دائم در حال حركت بوده و صدای موتورها در داخل جایگاه خلبان مشابه هواپیما است. شبیه ساز می تواند در شرایط مختلف جوی و در تكان‌های كم و زیاد رعد و برق پرواز كند.
شبیه‌سازهای نوین امروزی درست مانند هواپیما پرواز می كنند. به خصوص تمام مانورهای پروازی كه انجام آن با هواپیما عملی نبوده و خطرناك است در شبیه ساز به راحتی انجام می شود. این دستگاه در اثر اشتباه خلبان در مانورهای خطرناك، می تواند سقوط كرده و از ادامه پرواز باز بماند. و فقط در صورتی که كلیدی دیگر، در كامپیوتر معلم خلبان فعال شود شبیه‌ساز دوباره به وضع عادی برمی‌گردد. به علت اثرات روانی سانحه، معلم خلبان می تواند سوییچ دیگری در كامپیوتر خود فعال کند تا از وقوع سانحه جلو گیری كند و در این صورت شبیه ساز دیگر سقوط نخواهد كرد.
هنگامی که سوییچ Freeze كه در كامپیوتر معلم خلبان تهیه شده فعال بشود شبیه‌ساز در هر وضعی كه بوده در همان حالت متوقف می‌شود و معلم خلبان می تواند تمام اشتباهات را مطابق دستگاه‌های نشان دهنده به خلبان و كمك خلبان توضیح دهد و پس از آن می توان دوباره به پرواز ادامه داد.
با شبیه ساز می توان به راحتی برای تمرین نشستن و بلند شدن و پرواز در شب، حتی با دید كم و باد شدید از سمت‌های مختلف، برنامه‌ریزی كرد و برای صرفه‌جویی در وقت می توان موقعیت شبیه‌ساز هواپیما را تغییر داد و در نزدیک باند پرواز و یا در چند ثانیه آن را در ارتفاع 35000 پا و در سرعت دلخواه قرار داد. در این ارتفاع تمرین مانورهای مربوط به ارتفاع كه ممكن است به علت كار نكردن سامانه تهیه فشار داخل كابین ایجاد شود انجام داد.
معلم مهندسی پرواز می‌تواند از طریق كامپیوتر خود، از كار افتادگی بعضی از دستگاه‌ها را تمرین كند و معمولا آن دسته از مانورهایی تمرین می‌شود كه در پرواز بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرد.
مواجهه بامشكلاتی از قبیل؛ آتش در موتور، بالا رفتن درجه حرارت‌ها و كم شدن فشار کابین و مشكلات چرخ، دود در جایگاه خلبان و كابین مسافر، اشکال در روشن كردن موتورها، انجام مانورهای عادی و اضطراری، نشستن در هواهای بد، نشستن در حالت از کارافتادگی یک یا چند موتور در حین پرواز توسط معلم خلبان آموزش داده می شود.
سازمان‌های هواپیمایی كشوری اجازه نمی‌دهند خلبانی با هواپیماهای حمل ونقل پرواز كند مگر آنكه تعلیمات شبیه ساز هواپیماهای مربوط را تكمیل كرده باشد.
برای خلبانان با تجربه هنگامی كه با هواپیمای جدیدی باید پرواز كنند، بیشتر از 12 ساعت، آموزش شبیه ساز در نظر گرفته می شود.
امروزه در كشورهای مترقی و با شبیه سازهای مدرن، رتبه بندی هواپیما فقط توسط پرواز با شبیه ساز داده می شود و احتیاج به پرواز نیست.
یکی از مزایای دستگاه شبیه ساز هزینه پایین آن نسبت به آموزش با هواپیما است به طوری که قیمت یك ساعت پرواز آموزشی با هواپیما 747.B در حدود 12000 دلار و در حالی كه قیمت یك ساعت شبیه سازاین هواپیما 500 دلار است. تعداد قابل توجهی از مانورها وجود دارد كه انجام آنها در هواپیما امكان پذیر نبوده و بسیار خطرناك هستند و باید این تمرین ها را در شبیه‌ساز انجام داد. در سال‌های قبل از 1950 به علت كم بود شبیه‌ساز هواپیماهای مسافربری مقدار زیادی از تعلیمات پروازی با هواپیما انجام می‌شد. آموزشی و به معنی واقعی آن انجام نمی‌شد.
تا قبل از ورود شبیه‌سازهای مدرن، سوانح آموزش در هواپیما رقم بالایی داشت. با پیشرفت كاربرد شبیه‌ساز در شركت‌های هواپیمایی سال‌هاست كه به علت حذف آموزش با هواپیما دیگر این سوانح اتفاق نمی‌افتد و آموزش با شبیه ساز با كارایی بالایی انجام می‌شود.
در موقع استخدام خلبان و یا كمك خلبان با 2 ساعت پرواز شبیه‌ساز برای هر نفر به راحتی مهارت پروازی آن ها را می توان تشخیص داد.
البته می دانیم که افرادی هستند كه پرواز با شبیه‌ساز را خیلی بهتر از پرواز با هواپیما انجام می‌دهند و برعكس. با وجود این، تشخیص مهارت كلی خلبان با شبیه ساز كار آسانی است.
دستگاه‌های ضبط كننده مانورهای پروازی در شبیه‌ساز در صورت لزوم می توانند تمام مانورهای انجام شده در 4 ساعت آموزش و آزمایش را ضبط كنند که در صورت عدم رضایت از پرواز خلبان، می‌توان به ضبط مانورها استناد كرد.
با اختراع و به كارگیری شبیه ساز برای آموزش كاركنان پروازی كه امروزه به اوج پیشرفت خود رسیده است، ضمن از بین رفتن سانحه های هواپیمایی، خدمت بزرگی به آموزش و آزمایش فن و مهارت خلبانی هواپیماهای سنگین در سراسر جهان کرده است .
ایمنی پرواز با به كار گیری شبیه ساز، به همراه سامانه Vision، به بالاترین درجه خود رسیده است. دستگاه VISION جلوی شبیه ساز نصب شده است و توانایی خلق تصاویر واقعی پرواز مانند؛ فرودگاه، باند پرواز، ترمینال و ساختمان های اطراف آن، کوه ها و موانع طبیعی و ایجاد محدودیت های طبیعی دید پروازی شامل ابر، مه و ... را به صورت واقعی در تمامی فازهای پروازی ایجاد نماید.
برای تمدید گواهی‌نامه خلبان و مهندسان پرواز در 6 ماه هر كدام باید 8 ساعت آموزش ببنید و آزمایش شوند.
همه خلبانان وكاركنان پروازی پس از آموزش‌های ۶ ماهه با یك نیروی احیا شده و آماده تر به كار خود ادامه خواهند داد.
معلم خلبان در حین آموزش و آمایش می تواند، همكاری سه نفری كه هواپیما را هدایت می كنند و استفاده و انجام دستورالعمل‌ها را ارزیابی كند. برای انجام دستورالعمل‌ها طبق فهرست‌های بازبینی مربوطه می تواند وزن هواپیما را تغییر داده سوخت هواپیما را كم و زیاد كند.
شبیه‌سازهای اولیه دارای VISION نبودند ولی بعدها این سامانه نصب و از آنها استفاده می‌شد. اولین VISIONها فیلم‌هایی بود كه از فرودگاه گرفته شده بود و تمام فرودگاه و هواپیماهای اطراف آن در حال حركت و خودروها و وسایل دیگر حتی مسافرین برای سوار شدن و جاده‌های اطراف و ساختمان‌ها در فیلم دیده می شد به علت گرانی تهیه این گونه فیلم‌ها استفاده نكردن از آن كیفیت فیلم‌ها مرتب كم می شد و بالاخره با ورود كامپیوتر، دیگر از فیلم استفاده نشد. كامپیوتر امکان دیدن فرودگاه و اطراف آن را با چراغ‌های به وجود آورده است. به خصوص باند پرواز و خزش راه‌های(TAXIWAY) .
باید یادآوری كرد كه عمر مفید شبیه‌ساز حدود 30 سال است و می تواند یك منبع آموزشی كامل و درآمدزا باشد. آنچه كه شبیه ساز می آموزد یك آموزش عملی مفید است.